Astım: Belirtileri, Risk Faktörleri ve Tedavisi

Reklam Engelleyici Tespit Edildi.

Sitemizin yayına devam edebilmesi için reklam gelirlerine ihtiyacı var, lütfen reklam engelleyiciyi etkisiz hale getirerek bize destek olun, teşekkürler.

1. Astım Nedir?

Astım, inflamasyon (iltihap) nedeniyle akciğerlere havanın girmesini ve çıkmasını sağlayan bronşçukların şişme sonucu daraldığı, mukus salgısının arttığı ve bunun sonucu olarak nefes almanın zorlaştığı kronik bir durumdur. Astım tedavi edilemese de semptomları (belirtileri) kontrol altında tutulabilir. Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre dünyada 235 milyona yakın astım hastası bulunmakta. Astım diğer kronik hastalıklara göre daha az sayıda ölüme sebep olsa da Dünya Sağlık Örgütü’nün 2016 yılı raporuna göre 2015 yılında astıma bağlı olarak hayatını kaybeden kişi sayısı 383 bin. Astım, çocuklarda en yaygın görülen bulaşıcı olmayan hastalıkken en çok ölüme ilerleyen yaşlarda sebep oluyor. Gelir düzeyinden bağımsız olarak tüm ülkelerde görülen astım, en çok can kaybına orta düzeyin altında gelire sahip ülkelerde sebep oluyor.

2. Astım Belirtileri Nelerdir?

  • Nefes darlığı
  • Göğüste baskı hissi ve/veya ağrı
  • Hırıltılı solunum
  • Nefes darlığı, hırıltılı solunum ve öksürük yüzünden uyumada güçlük
  • Grip ya da nezle olunduğunda daha da kötüleşen öksürük ve hırıltılı solunum
  • Egzersiz, özellikle hava kuru ve soğuk olduğunda astım ilişkili şikayetleri kötüleştirebilir.
  • İş ortamında solunan tahriş edici kimyasallar ve tozlar astımı daha kötü hale getirebilir.
  • Evcil hayvan deri döküntüleri, polen v.b. alerjenler astım semptomlarını şiddetlendirebilir.

3. Astımı Neler Tetikler?

  • Polen, toz akarları, hayvan deri döküntüleri gibi alerjenler
  • Nezle gibi solunum yolu enfeksiyonları
  • Fiziksel aktivite
  • Soğuk hava
  • Hava kirleticileri, tahriş ediciler ve sigara
  • Aspirin, beta blokerler, ibuprofen ve naproksen gibi ilaçlar
  • Güçlü duygular ve stres
  • Kurutulmuş meyveler, işlenmiş patatesler, bira ve şarap gibi gıda ve içeceklere katılan sülfitler ve katkı maddeleri
  • Reflü hastalığı

4. Astımla İlgili Risk Faktörleri Nelerdir?

  • Astımı olan bir kardeş ya ebeveyne sahip olmak
  • Saman nezlesi, atopik dermatit gibi bir hastalığa sahip olmak
  • Aşırı kilolu olmak
  • Sigara kullanmak ya da pasif içici olmak
  • Egzoz dumanı ya da diğer kirleticilere maruz kalmak
  • İşte çeşitli kimyasallara maruz kalmak

5.Astım Nasıl Önlenebilir?

  • Doktor ile yapılacaklar ve kullanılacak ilaçlar üzerine detaylı planlama yapılmalı, ilaçlar reçeteye uygun kullanılmalı, kontroller ve tedavi aksatılmamalı
  • Astım ataklarını tetikleyen durumlar belilenmeli ve mümkün olduğunca o koşullardan uzak durulmalı
  • Nefes alıp-vermedeki değişiklikler takip edilmeli
  • Astım semptomları kötüleşmeden erken aşamada müdahale edilmeli
  • Astım spreyi kullanımı arttıysa doktora başvurulmalı

6. Astım Tedavisi

  • Uygun tedavi, hastanın yaşı, semptomları, astımı tetikleyen şeyler ve astımı kontrol altına almada neyin işe yaradığına göre belirlenir.
  • Astımı tetikleyen şeyler tespit edilir.
  • Astım spreyleri, şişen solunum yollarını hızlıca açar, bazı durumlarda alerji ilaçlarının kullanılması gerekebilir.

Astımı Uzun Dönemde Kontrol Altına Almayı Amaçlayan İlaçlar

Solunum yolu ile alınan kortikosteroidler

Ağız yoluyla alınanlara göre yan etkileri oldukça düşüktür. Bunların arasında flutikazon, budenozit, flunisolid, siklesonid, beklometazon, mometazon etken maddeleri sayılabilir.

Lökotrien modifiye ediciler

Ağız yoluyla alınan montelukast, zafirlukast, zileuton gibi ilaçlar 1 tam güne kadar rahatlama sağlayabilir. Nadiren de olsa bu ilaçların depresyon, agresyon gibi çeşitli psikolojik etkileri olabilir.

Uzun süreli etkili beta agonistleri

Solunum yoluyla alınan salmeterol, formoterol gibi ilaçlar. Şiddetli astım krizi ihtimalini artırdıkları için sadece kortikosteroidlerle birlikte kullanılırlar.

Beta agonistleri ve kortikosteroidleri birlikte içeren astım spreyleri

Flutikazon-salmeterol, budenozit-formoterol, formoterol-mometazon gibi ilaçlar. Bu ilaçlar daha şiddetli astım atağı geçirme riskini artırabilir.

Teofilin

Eskisi kadar kullanılmayan bir ilaç olsa da solunum yollarının çevresindeki kasları gevşeterek solunum yollarını açar.

Hızlı etki eden astım ilaçları

Hızlı ve kısa süreli etki eden beta agonistleri

Solunum yoluyla alınan, dakikalar içinde etki eden ve akciğerdeki bronşları genişleterek semptomları hafifleten albuterol, levalbuterol gibi maddeler

Ipratropium bromür

Genelde amfizem ve kronik bronşit için kullanılsa da astımda da kullanılabilir, bronşları hızlıca genişleterek solunumu kolaylaştırır.

Ağız ve damar yoluyla alınan kortikosteroidler

Prednizon, metilprednizolon gibi solunum yollarında şiddetli astıma bağlı oluşan inflamasyonu (iltihap) hafifleten ilaçlar. Bu ilaçlar uzun süre kullanıldığında ciddi yan etkilere sebep olabilir, o sebeple kısa süreli kullanılmalı.

Astım, alerjenler tarafından tetikleniyor ya da daha şiddetli hale getiriliyorsa alerji ilaçları kullanılabilir.

Bronşial termoplasti

İlaçlarla kontrol altına alınamayan çok şiddetli astımlarda uygulanabilir. Bu yöntemde akciğerdeki hava yollarının içine bir elektrot ile ısı uygulanarak düz kas miktarı azaltılır ve solunum yolunun daralması böylece önlenmiş olur.

Kaynakça:

  1. http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/asthma
  2. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/asthma/diagnosis-treatment/drc-20369660
  3. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/asthma/symptoms-causes/syc-20369653
  4. https://acaai.org/asthma/about

Bir Yanıt Yazın

4 × four =