Tiroid Bezi: Tiroid hormonları, hipertiroidizm, tiroid nodülü …

Reklam Engelleyici Tespit Edildi.

Sitemizin yayına devam edebilmesi için reklam gelirlerine ihtiyacı var, lütfen reklam engelleyiciyi etkisiz hale getirerek bize destek olun, teşekkürler.

Bu yazıyı tiroid bezinin yapısı ve fonksiyonu, tiroid hormonları, hipertiroidizm, hipotiroidizm, tiroid nodülü, tiroid sintigrafisi, TSH ve diğer tiroid ilişkili konular hakkında sizleri bilgilendirmek için hazırladık.

Bu yazıyı tiroid bezinin yapısı ve fonksiyonu, tiroid hormonları, hipertiroidizm, hipotiroidizm, tiroid nodülü, TSH ve diğer tiroid ilişkili konular hakkında sizleri bilgilendirmek için hazırladık.

I. Tiroid bezi

Tiroid bezi, boyun derisinin hemen altında yer alır ve adem elmasının aşağısına konumlanır. Tiroid bezi, yaklaşık 5cm boyutunda küçük bir bezdir ve sağ ve sol loblar olmak üzere 2 parçadan meydana gelir. İki lobun arasında yer alan ve isthmus olarak adlandırılan kısım bu iki parçayı birleştirir, bunun sonucu olarak tiroid bezinin şekli kelebeğe ya da papyona benzer. Bezin kütlesi, 20 ila 60 gram arasında değişir.

Tiroid bezi, tetraiyodotironin (T4) ve triiyodotironin (T3) adı verilen tiroid hormonlarını üretir. Bunlara ek olarak kalsitonin adı verilen ve kemik yapısına kalsiyum katılmasını sağlayan bir hormonu da üreterek kemik yapısının sağlamlaştırılmasında rol alır.

II. Tiroid hormonları

Tiroid hormonlarından birisi olan T4 tiroid hormonu, tiroid bezinde en fazla miktarda üretilen tiroid hormonu olmakla birlikte aktivitesi sınırlıdır. T4 tiroid hormonu, daha aktif olan T3’e dönüştürülür. Bu dönüştürme işlemi, karaciğer ve diğer dokularda gerçekleşir; T4-T3 dönüşümünün gerçekleşip gerçekleşmeyeceğiyse vücudun ihtiyacının yanında hasta olup olmamaya göre belirlenir.

Tiroid hormonları, normal büyüme ve gelişme için vazgeçilmez olan süreçlerin ve protein, yağ ve karbonhidrat metabolizmasının düzenlenmesinde görev alır. Tiroid hormonu düzeyi, kilo alımı ve harcanan enerji miktarı üzerinde belirleyici etkiye sahiptir. Tiroid hormonları; iki şekilde, dokulardaki protein üretimini ve oksijen tüketimini arttırarak metabolizma hızını düzenler. T3 ve T4 hormonlarının düzeyi arttığında hücreler daha fazla çalışmaya başlar, vücut sıcaklığı yükselir, kalp atış hızı artar, yiyecekler daha hızlı tüketilir, konsantrasyon ve refleksler daha keskin ve iyi hale gelir.

Kan dolaşımına geçen tiroid hormonlarının büyük kısmı tiroksin bağlayan globülin adı verilen bir proteine bağlı olarak bulunur, fakat tiroid hormonu, aktif olabilmek için serbest halde olmalıdır. Kan dolaşımında serbest halde bulunan tiroid hormonları kullanıldığında daha fazla miktarda tiroid hormonunun serbest hale geçmesine neden olur.

Tiroid bezinde ne kadar tiroid hormonu üretileceği beyin tabanındaki kemiksi bir yapı içerisinde bulunan bezelye büyüklüğündeki bir bez olan hipofiz bezi tarafından kontrol edilir.

III. Tiroid iyot ilişkisi

İyot katkılı tuz, besinler ve su yoluyla alınan iyot; beslenme yoluyla alındıktan sonra bağırsakta emilerek kan dolaşımına geçer ve tiroid bezi tarafından tiroid hormonlarının üretiminde kullanılır. İşlevini yerine getiren tiroid hormonlarından geri kazanılan iyot yeniden tiroid hormonlarının üretimine katılmaktadır. Kandaki iyot düzeyi yüksek olduğunda tiroid bezi, daha az tiroid hormonu salgılar.

IV. Hipertiroidizm ve hipotiroidizm

Hipertiroidizm, tiroid bezinin aşırı aktif olması ve gereğinden fazla tiroid hormonu üretmesi durumudur. Hipertiroidizm durumunda çeşitli belirtiler ortaya çıkar. Çeşitli hipertiroidizm belirtileri: şişkinlik, anksiyete, kilo kaybı, elde titreme, artan kalp atım hızı, gözlerde şişme, zor uyuma

Hipotiroidizm ise tiroid bezinin normalden daha az aktif olması ve gereğinden az miktarda tiroid hormonu üretmesidir. Hipotiroidizm durumunda da çeşitli belirtiler ortaya çıkar. Çeşitli hipotiroidizm belirtileri: yorgunluk, kilo alma, saç kaybı, menstrüal döngüde (adet görmede) düzensizlik, kabızlık

V. Tiroid büyümesi ve tiroid nodülü

Tiroid bezinde görülebilecek diğer anormal durumlar, tiroid bezinin aşırı büyüyerek normal boyutunu aşması ve tiroid nodülü oluşmasıdır. Tiroid nodülü, içi sıvı dolu ve solid küçük kitlelerdir. Tiroid nodüllerinin %95 kadarı iyi huylu tiroid nodülüdür ve kansere neden olmaz. Normalden daha fazla hormon üreten nodüller sıcak nodül, normalden daha az hormon üreten nodüller soğuk nodül olarak adlandırılır. Yine de tiroid bezinde herhangi bir değişiklik fark edildiğinde derhal doktora başvurulması yerinde olur.

Tiroid sintigrafisi

Tiroid nodülleri, tiroid sintigrafisi denilen bir yöntemle muayene edilir. Tiroid sintigrafisi, nükleer tıp yöntemlerinden biridir.

İyotu yakalayabilen ve iyot organifikasyonunu gerçekleştirebilen hücreler, sadece tiroid bezindeki hücrelerdir. Hücre zarındaki taşıyıcılar ile hücre içine alınan iyodid, tiroid peroksidaz enzimi yardımıyla yükseltgenir. Sonraki adımda + yüklü iyodid tiroglobulinde (Tg) bulunan tirozinlere bağlanır, sonrasında bu tirozinler T3 ve T4 tiroid hormonlarının üretiminde kullanılır. Tiroid sintigrafisi yöntemi, işte tiroid hücrelerinin bu özelliğinden yararlanır. Tiroid sintigrafisinde, hastaya verilen radyoaktif özellikli iyot türevlerinin yaptığı ışıma görüntülenerek değerlendirme yapılır.

VI. Tiroid kan testi sonuçları nasıl analiz edilir?

a. TSH (Tiroid stimüle edici hormon)

Tiroid fonksiyonlarının analiz edildiği kan testlerinde bakılan parametrelerden biri olan tiroid stimüle edici hormon ya da TSH, beyindeki hipofiz bezi tarafından üretilir ve tiroid bezinin daha fazla tiroid hormonu üretmesini sağlar. Tiroid aktivitesi; normal düzeyin altında olduğunda kandaki TSH düzeyi normalin üstüne çıkar, çünkü tiroid bezinin stimüle edilmesi ya da da daha aktif hale getirilmesi gerekmektedir. Tam tersine tiroid aktivitesi, aşırı yüksek olduğunda kandaki TSH düzeyi normalin altına düşer, çünkü tiroid bezinin aktivitesinin arttırılmasına gerek yoktur. Amerikan Tiroid Derneği’ne göre normal TSH aralığı 0,4-4 mU/l (veya uIU/ml) seçildiğinde analiz edilen kişilerden normal TSH değerlerine sahip olanların %97’sinde normal T4 değerleri bulunmuştur. Dolayısıyla 0,4-4 mU/l (veya uIU/ml) aralığı normal aralık olarak kabul edilebilir. Endokrin Derneği’ne göre normal aralık 0,5-5 olarak belirlenmiştir.

b. Serbest T4

Kan dolaşımında serbest olarak bulunan T4 tiroid hormonu miktarının normalin üstüne çıkması, aşırı aktif tiroid bezine ya da aşırı tiroid hormonu üretimine işaret edebilir. Tam tersi düşük olmasıysa normalden az çalışan bir tiroid bezi ile ilişkili olabilir. Rochester Üniversitesi’ne göre normal aralık desilitrede 0,8 – 2,8 nanogram (ng/dl) ve Endokrin Derneği’ne göre 0,8 – 1,8 arasında değişmektedir.

c. Anti tiroid Antikorlar (Anti TPO, Anti Tg, Anti TSHR)

Bağışıklık sistemi, normalde vücudumuzu dışarıdan gelen hastalık etkenlerine karşı korurken bazen kendi doku ve organlarına zarar verebilir. Tiroid bezi için de benzer bir durum yaşanabilir. Tiroid hormonlarının üretiminde rol alan bir enzim olan tiroid peroksidaza karşı üretilen anti TPO, tiroid hormonunun üretilmesine yardımcı bir madde olan tiroglobuline karşı üretilen anti Tg ya da TSH’ın tiroidde bağlandığı TSH reseptörüne karşı üretilen anti TSHR antikotları tiroid bezinde hasara sebep olur.

Bu hasar Hashimoto Hastalığı gibi, tiroidin az çalışması yani hipotiroidizm ilişkili bir hastalığa olabileceği gibi Grave Hastalığı gibi tiroidin çok çalışması yani hipertiroidizm ilişkili bir hastalığa da sebep olabilir.

Bu yazılar da ilginizi çekebilir.

Kaynakça

Yayımlanma Tarihi: 07.07.2019 Yazar Eğitim Düzeyi: PhD

Bir Yanıt Yazın

12 − two =