Yara İyileşmesi ve Yara İyileştiren Bitki: Centella asiatica (Gotu Kola)

Reklam Engelleyici Tespit Edildi.

Sitemizin yayına devam edebilmesi için reklam gelirlerine ihtiyacı var, lütfen reklam engelleyiciyi etkisiz hale getirerek bize destek olun, teşekkürler.

Centella asiatica bitkisi yara iyileşmesine yardımcı.

1. Bir Yara Nasıl İyileşir?

Bu yazıda yara iyileşmesinin nasıl gerçekleştiği, yara iyileşmesi düzgün gerçekleşmezse hangi durumların ortaya çıktığı ve Centella asiatica (gotu kola) bitkisinin yara iyileştirmede kullanımından bahsedeceğiz.

Yara iyileşmesi; inflamasyon (iltihaplanma), çoğalma ve yeniden oluşma olmak üzere üç aşamada meydana gelir. İltihaplanma aşaması, cildin yaralanması sonrası damardan kan sızması ve pıhtılaşmayla kanamanın durması ile başlar ve yaklaşık 48 saat sürer. Bunun sonucu olarak iltihaplanmaya sebep olan sitokin adı verilen moleküller salgılanır, bu moleküller ölü hücre kalıntılarını, yabancı maddeleri ve mikropları yutarak parçalayan makrofajlar gibi bağışıklık sistemi hücrelerinin yaralanma bölgesine gelmesini sağlar. Böylelikle yaralanma bölgesindeki ölü doku uzaklaştırılır.

Yara iyileşmesinin çoğalma aşaması; derinin yaralanmasından 2 ila 10 gün sonra başlar ve 1 ila 3 hafta sürer, bu aşamada keratinosit adı verilen, cildin en üst katmanındaki hücrelerin %90’ını meydana getiren hücreler yaranın kenarlarından göç etmeye başlar, çoğalır ve olgunlaşır. Yeni kan damarları oluşur, kolajen ve hücre dışı matriks üreten fibroblastlar yaraya doğru çekilir ve ekstraselüler matriks üretilir. Bu aşamada hücrelerin yaralanma bölgesine çekilmesi ve yönlendirilmesinde büyüme faktörleri gibi çeşitli moleküller görev alır. Miyofibroblastlar adı verilen kasılabilir fibroblast hücreleri oluşur, bu hücrelerin kolajen yönelimini değiştirerek yara oluşumunda ve kapanmasında görev aldığı düşünülür. ​

Yara iyileşmesinin son aşaması olan yeniden oluşma aşamasının sonunda kolajen içeriği değişerek olgun bir yara oluşur, bu aşama 1 yıl kadar sürebilir.

2. Yara iyileşmesi ile ilgili problemler

Her yıl dünya genelinde milyonlarca insan; iyileşmeyen yaraları dolayısıyla problem yaşıyor, sadece ABD’de iyileşmeyen yaralar sorunu ile karşılaşan 1 yıldaki hasta sayısı 5 milyonun üzerinde. Kronik yaralar; çok sayıda faktörün etkisi ile ortaya çıkar ve genelde kronik yaraları olan hastalar aynı zamanda diyabet gibi sistemik bir hastalığa sahiptir, dolaşımın yetersiz olması ve enfeksiyon gibi etkenler de yara iyileşmesini geciktirebilir.

İyileşmeyen, geçmeyen yaraların tersine vücudun iyileşme etkinliğinin kontrolden çıkıp aşırıya kaçtığı durumlarda işlevsel ve estetik açıdan problemlere sebep olan hipertrofik yara izleri ya da keloidler oluşabilir. Hipertrofik yara izleri ve keloid yara izleri; deriden çıkıntı oluşturan, belirli bir yüksekliği olan yara izleridir, bunlar hücrelerin aşırı çoğalması ve hücre dışı matrisin aşırı birikmesi sonucunda oluşur. Hipertrofik yara izleri, yara geçtikten sonra büyümeye devam etmezken yapısal olarak hipertrofik yara izlerine benzer olan keloid yara izleri yıllar içinde büyür. Keloid yara izlerindeki kolajen yoğunluğu ve kolajen iplikçiklerinin kalınlığı hiperftrofik yara izlerindekine kıyasla daha fazladır.​

İyileşmeyen yaralar ve problemli yara izi oluşumları sorunlarını çözebilmek için topikal olarak uygulanan çeşitli kremler, merhemler ve jeller geliştirilmiştir. Triticum vulgare (buğday) özütü ve Centella asiatica (gotu kola) özütü içeren ve topikal olarak uygulanan kremler ve merhemler bunlar arasında yer alır.

3. Centella asiatica ya da gotu kola bitkisinin yara iyileşmesinde kullanımı

Centella asiatica ya da diğer adıyla gotu kola bitkisi, Asya ve Orta Doğu da dahil olmak üzere dünyanın pek çok bölgesinde yetişir. Centella asiatica, Asya’da geleneksel tıpta yara iyileştirici olarak ve bunun yanında cüzzam ve sedef hastalıklarının tedavisinde kullanılır. Bu bitkinin içeriğinde bulunan en önemli tedavi edici bileşenler; madekasik asit, asiatik asit, asiatikosit olarak kabul edilir.​

Gotu kola bitkisinin yara iyileşmesi üzerindeki etkisine dair, laboratuvar ortamında hayvanlar ve insan hücreleri ile pek çok araştırma yapılmıştır. Bu araştırmaların sonuçlarına göre bitkinin içerdiği madekasik asit, ağızdan verildiğinde yanık yarasının kapanmasını hızlandırır. Bu etkinin madekasik asidin antioksidan etkisi ve kolajen sentezini ve damar oluşumunu (anjiyogenez) arttırıcı özelliğinden kaynaklandığı düşünülür. Centella asiatica bitkisi ekstraktı, günde bir kez olmak üzere kesilme ile oluşan yaraların ve yanık yaralarının üzerine sürüldüğünde yaraların iyileşmesini hızlandırır. Gotu kola ekstraktı, 24 gün boyunca günde 3 kez açık yaralara sürüldüğünde yara bölgesinde hücre çoğalmasını ve kolajen sentezini arttırır

Centella asiatica ya da diğer adıyla gotu kola bitkisinin içeriğinde bulunan asiatikosit, kolajen sentezini ve damarlanmayı arttırarak yara iyileşmesini sağlar. Ek olarak asiatikositin yara izinin kabarık olmasına sebep olan inflamasyonu durdurduğu ve bitkinin ekstraktı ile tedavi edilen yaralarda epitel oluşumu ve yara kapanmasının daha iyi olduğu bulunmuştur. Asiatokisit, insan hücreleri ile yapılan hücre kültüründe (hücrelerin laboratuvar ortamında vücut dışında yetiştirilmesi), yara iyileşmesinde görev alan deri fibroblast hücrelerinin sayısını ve deri hücrelerinin başlangıçtaki bağlanmasını arttırır.

Kaynakça:

  1. Somboonwong, J., Kankaisre, M., Tantisira, B., & Tantisira, M. H. (2012). Wound healing activities of different extracts of Centella asiatica in incision and burn wound models: an experimental animal study. BMC complementary and alternative medicine, 12(1), 103.
  2. Liu, M., Dai, Y., Li, Y., Luo, Y., Huang, F., Gong, Z., & Meng, Q. (2008). Madecassoside isolated from Centella asiatica herbs facilitates burn wound healing in mice. Planta medica, 74(08), 809-815.
  3. Gohil, K. J., Patel, J. A., & Gajjar, A. K. (2010). Pharmacological review on Centella asiatica: a potential herbal cure-all. Indian journal of pharmaceutical sciences, 72(5), 546.
  4. Lee, J. H., Kim, H. L., Lee, M. H., You, K. E., Kwon, B. J., Seo, H. J., & Park, J. C. (2012). Asiaticoside enhances normal human skin cell migration, attachment and growth in vitro wound healing model. Phytomedicine, 19(13), 1223-1227.
  5. Zielins, E. R., Brett, E. A., Luan, A., Hu, M. S., Walmsley, G. G., Paik, K., … & Wan, D. C. (2015). Emerging drugs for the treatment of wound healing. Expert opinion on emerging drugs, 20(2), 235-246.

Bir Yanıt Yazın

5 × three =