Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu (Sarı Nokta Hastalığı)

Reklam Engelleyici Tespit Edildi.

Sitemizin yayına devam edebilmesi için reklam gelirlerine ihtiyacı var, lütfen reklam engelleyiciyi etkisiz hale getirerek bize destek olun, teşekkürler.

1. Makula Dejenerasyonu veya Sarı Nokta Hastalığı nedir?

Dünya Sağlık Örgütü, makula dejenerasyonunu ya da Türkçe adıyla sarı nokta hastalığını, katarakt ve glokomdan sonra en önemli 3. körlük sebebi olarak tanımlıyor.Yaşa bağlı makula dejenerasyonu ya da sarı nokta hastalığı; yaşlı nüfusu etkileyen bir hastalık, sarı nokta hastalığında gözün arka iç duvarını kaplayan ışığa hassas görme hücrelerinden meydana gelen retinanın orta kısmında yer alan küçük bir bölge olan makulada bozulmalar oluyor.

Makula, kişinin karşısında duran nesne veya kişiler ile ilgili detayları görebilmesi için gerekli olduğundan makula dejenerasyonu olan kişi yüzleri ayırt edemiyor ya da yazıları okuyamıyor. Sarı nokta hastası kişi; merkezi görme yetisini kaybederken kenarları görme özelliğini kaybetmiyor, örnek olarak analog bir saate baktığında rakamları görürken saatin akrep ve yelkovanını göremiyor.

Hastalığın diğer belirtileri aşağıdaki şekilde sıralanıyor.

  • Nesneleri net görme özelliğinin aşama aşama kaybedilmesi
  • Cisimlerin şekillerinin bozulması
  • Düz çizgilerin dalgalı ya da eğri gözükmesi
  • Net renkli görüşün kaybı

2. Makula Dejenerasyonu veya Sarı Nokta Hastalığı Tipleri neler?

Yaşa bağlı makula dejenerasyonu tipleri, kuru makula dejenerasyonu ve ıslak makula dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı) olarak adlandırılıyor.

Sarı nokta hastalarının %80 i kuru makular jenerasyona sahip, hastalığın kuru formunda makulanın bir kısmı inceliyor ve yağ da içeren, sarı renkte olan drusen adı verilen küçük protein kümeleri oluşuyor, merkezi görme zamanla kaybediliyor ve maalesef şu an için tedavi edilemiyor.​

Islak makula dejenerasyonunda retinanın altında gelişen normal olmayan yeni damarlar, kan veya diğer sıvıları kaçırarak makulanın hasara uğramasına sebep oluyor. Islak makula dejenerasyonu, kuru makula dejenerasyonuna göre daha nadir görülse de daha hızlı ilerliyor ve hastalar görüşleri oldukça bulanıklaşana kadar durumu fark edemiyor.

3. Makula Dejenerasyonu Risk Faktörleri

Makula dejenerasyonu ya da sarı nokta hastalığı ile ilgili risk faktörleri aşağıdaki şekilde sıralanıyor.

  • Yaşlanma (50 yaşını geçmiş olmak)
  • Sigara kullanmak
  • Yüksek tansiyon
  • Genetik Yatkınlık (Ailede sarı nokta hastası başka kişilerin olması)
  • Açık renk göze sahip olmak
  • Ultraviyole ışınlara maruz kalmak
  • Yüksek yağ içerikli beslenme
  • Aşırı kilolu olmak
  • Beyaz ve açık tenli olmak

4. Sarı Nokta Hastalığının Tedavisi ve Önlenmesi

Makula dejenerasyonunun önlenmesi için sigara kullanmamak veya sigara kullanmayı bırakmak önemli bir faktör.  ​

Her ne kadar kuru makula dejenerasyonu (sarı nokta hastalığının kuru formu) için herhangi bir tedavi yöntemi bulunmasa da doktorlar, kuru makula dejenerasyonunun beslenme şekli ile ilişkili olduğunu ve beslenme şeklini değiştirerek düzeltilebileceğini düşünüyor.​

Islak makula dejenerasyonu hızla ilerlese de erken aşamada teşhis edildiğinde görme kaybını minimum düzeye indirmeye yardımcı olabilecek tedaviler uygulanabiliyor. Fotokoagülasyon da denilen lazer tedavisi uygulanabileceği gibi, fotodinamik tedavi denilen yöntem de uygulanabiliyor. Fotodinamik tedavide önce damar yoluyla bir ilaç veriliyor, sonrasında göze uygulanan lazer ile ilaç aktive ediliyor. İlaç sıvı kaçıran damarların gelişimini yavaşlatmak için gözün arkasına da enjekte edilebiliyor. Hızla ilerleyen bu hastalığın erken teşhisi için düzenli olarak göz muayenesi yaptırmak oldukça önemli.

Bazı Bilimsel Araştırma Sonuçları

1. ABD Ulusal Göz Enstitüsü tarafından yürütülen Yaş İlişkili Göz Hastalığı Araştırması (AREDS), 4 binden fazla sarı nokta hastası ile gerçekleştirildi ve hastalar 10 yıl boyunca izlendi. Hastaların bir kısmına plasebo (etkisiz sahte ilaç), bir kısmına ise her gün yüksek doz antioksidan (500 miligram C vitamini, 400 IU E vitamini ve 15 mg beta karoten), çinko (80 mg çinko oksit) ve bakır ( 2 mg kuprik oksit) mineralleri verildi. Hastaların 10 yıllık izlemesi sonucunda antioksidan ve mineral karışımı verilen hastalarda ileri makula dejenerasyonu (ilerlemiş sarı nokta hastalığı) ya da ıslak makula dejenerasyonu riskinin anlamlı şekilde azaldığı görüldü.​

2. Araştırma sonuçlarına göre fotodinamik tedavi uygulanan hastaların %15’inden azı 1 yıl içinde ortalama bir insanın sahip olduğu görme yetisinin yarısına sahipken fotodinamik tedavi uygulanan hastaların %40’ında görme yetisi normal bir insanın 10’da biri düzeyine düşüyor. Hiç tedavi uygulanmaz ise 1. yılın sonunda hastaların %10’undan azı normal bir insanın görme yetisinin yarısına sahip oluyor, hastaların %75’inde ise görme yetisi normal bir insanın 10’da biri düzeyine düşüyor.​

3. Sonuçları 2016 yılında yayımlanan ve 5 yıl süren bir araştırmaya göre sarı nokta hastalarının gözlerine VEGF (vasküler endotelyal büyüme faktörü) bloklama özelliğine sahip ilaçlar enjekte edildiğinde 5. yıl sonunda hastaların %50’si normal bir insanın görme düzeyinin yarısını koruyabiliyor.​

Bu hastalık genç bireylere uzak gibi görünse de gençlerin de çevresinde anne-babaları, nineleri-dedeleri gibi yaşı büyük sevdikleri olabiliyor, o sebeple makula dejenerasyonu tüm toplumu ilgilendiriyor.

Kaynakça:

  1. https://nei.nih.gov/news/pressrelease/AMD_before_after_anti-VEGF_drugs
  2. https://www.who.int/blindness/causes/priority/en/index7.html
  3. Gorin, M. B., Chew, E., & Clemons, E. (2017). Long-Term Effects of Vitamins C, E, Beta-Carotene and Zinc on Age-Related Macular Degeneration. AREDS Report No. 35.
  4. https://nei.nih.gov/health/maculardegen/armd_facts
  5. https://www.aoa.org/patients-and-public/eye-and-vision-problems/glossary-of-eye-and-vision-conditions/macular-degeneration
  6. https://www.aao.org/eye-health/diseases/amd-macular-degeneration

Yayımlanma Tarihi: 24.12.2018   Yazar Eğitim Düzeyi: PhD

Bir Yanıt Yazın

four × two =